♞ PERSONAGES
Almustafa, the Prophet: een reiziger, die bij een volk is aangekomen via de zee en hen een laatste maal toespreekt voor hij na jaren vertrekt
The people of Orphalese: de mensen van het land
Een priester, een dichter, een rijke man, een vrouw met een kind, een metselaar….: de personen die vragen aan de profeet hen te vertellen over hun domeinen: de liefde, het geloof, werk, huizen… en met hun vraag telkens een nieuw hoofdstuk inleiden
Almitra: een zieneres, zij is degene die hem vraagt over liefde en over dood te spreken, de enige die hem bij zijn afscheid zwijgend nastaart
༄ OPENINGSZIN
Almustafa, the chosen and the beloved, had waited twelve years in the city of Orphalese for his ship that was to return and bear him back to the isle of his birth.
Het eerste hoofdstuk, ‘The Coming of the Ship’, brengt ons de profeet die de heuvel beklimt, en die in de mist in de verte een schip ziet opdoemen dat hem zal wegvoeren naar nieuwe horizonten. Meteen is het sacrale karakter van de tekst duidelijk; Almustafa is ‘the chosen and the beloved’; magische getallen en uitgekristalliseerde zinnen trekken de lezer een wereld binnen van grote woorden en beelden.
▼ INHOUD
Almustafa, een reiziger, is gekomen op het eiland van Orphalese, heeft de mensen twaalf jaar lang geobserveerd en staat op het punt terug te vertrekken met een schip. De mensen willen hem niet laten gaan, maar begrijpen dat hij zijn besluit heeft gemaakt en vragen hem hen te vertellen wat hij weet, van alles tussen leven en dood.
Elk klein hoofdstuk is een beschouwing over één thema: liefde, huwelijk, kinderen, geven, eten en drinken, werk, geluk en verdriet, huizen, kleding, kopen en verkopen, misdaad en straf, wetten, vrijheid, rede en hartstocht, pijn, zelfkennis, onderwijs, vriendschap, praten, tijd, goed en kwaad, gebed, plezier, schoonheid, religie en dood.
▲ WAAROM IS HET GOED
The Prophet werd gepubliceerd in 1923 en is één van de best verkochte boeken ooit. Gibran schrijft met de extase van middeleeuwse lyrici, een anachronisme in begin twintigste-eeuws Amerika (Gibran schipperde tussen Libanon, Europa en de Verenigde Staten), maar de universele stijl en inhoud zorgen ervoor dat het boek in alle talen harten verovert. The Prophet bestaat uit 26 korte poëtische hoofdstukken. De stijl is groots, de inzichten als geplukt uit een religieus boek. Over elk groots (leven en dood) en aards (kopen, eten, ..) element van het leven geeft de profeet een rede. Zijn blik is er één van het verstandige en gevoelige midden; neem de passage over kinderen, waarin hij de sterke band tussen ouders en kinderen erkent, maar tegelijkertijd de autonomie van het kind als persoon beklemtoont: ‘They come through you but not from you, / And though they are with you yet they belong not to you.’ Almustafa spreekt met mildheid en liefde voor de mens, met een groot besef van de oncontroleerbaarheid van het bestaan, en van de schoonheid daarvan; de mens is niet het grote centrum van de wereld, maar staat bescheiden en liefhebbend te midden van de natuur en de dingen.
Je ziet de hand van Gibran de schilder terugkomen; met een voorliefde voor het mystieke ontvouwt zich een religie van de aarde. The Prophet is een bijbel van het leven, een ode aan de schoonheid van de aarde, waarin alles vloeit; de mens die het dier eet, mengt zijn eigen bloed met het zijne, wordt bij het oprapen van de druiven de wijnrank:
And in the autumn, when you gather the grapes of your vineyards for the winepress, say in your heart,
“I too am a vineyard, and my fruit shall be gathered for the winepress,
And like new wine I shall be kept in eternal vessels.”
And in winter, when you draw the wine, let there be in your heart a song for each cup;
And let there be in the song a remembrance for the autumn days, and for the vineyard, and for the winepress.
De mens verliest zijn eigen zwaartepunt om op te gaan in het grotere. Gibran was beïnvloed door het soefisme, de islamitische mystieke stroming die streefde naar een ascetische levenshouding en een liefdevol versmelten met God en het grotere geheel. In New York had hij verschillende ontmoetingen met Abdu’l-Baha, de leider van het bahai-geloof, dat de eenheid tussen mensen en wereldgodsdiensten centraal stelt. Gibran was sterk onder de indruk van de man; hij schreef dat hij bij Abdu’l-Baha het onzichtbare had gezien, en dat er werelden in zijn ziel rustten. Er is geopperd dat de profeet gebaseerd is op de bahai-leider, maar Gibran zelf ontkende terecht dat het werk terug te brengen is tot een bestaand figuur.
De mystiek zit ook in Gibrans taal, zo geslepen en lyrisch dat je soms twijfelt of het niet té is – er zit iets van een zalvende toon in een zo Bijbelse opzet –, maar altijd wanneer je terugkomt bij het verhaal zelf, word je getroffen door de eenvoud die Gibran weet te bewaren in de voorstelling van het geheel en die het werk redt van de sentimentaliteit. Hij maakt gebruik van herhalingen (die het poëtische karakter versterken), stapelmetaforen (met opeenvolgende uitgewerkte vergelijkingen) en contrastwerkingen (bijvoorbeeld tussen een voorgewend geven van bezittingen en een echt geven van liefde). Het leven zelf wordt geromantiseerd, maar de lelijke en pijnlijke kanten worden niet weggevaagd; ze hebben hun plaats in het geheel.
Gibran vertelde een journalist ooit dat hij slechts dertig minuten nodig had gehad voor elk hoofdstuk, en niets polijstte achteraf. Dat is misschien overdreven, maar het is meer dan een uitspraak om te scoren: de vloeiendheid en kracht van het werk geven sterk de indruk van een inspiratievlaag waar woorden en gedachten zichzelf aan elkaar rijgen.
Daarbij slaagt Gibran erin de magische figuur van de profeet een kracht te geven die enkel personages kennen. Hij is des te grootser omdat hij spreekt en denkt zonder zichzelf te ontmaskeren; we weten niets van zijn afkomst, zijn leven op het eiland, zijn plannen. Wanneer de profeet aan het begin nadenkt over zijn nakend vertrek, wordt al duidelijk dat de diepste dingen niet in woorden zijn te vatten, zijn retorisch talent ten spijt: ‘These things he said in words. But much in his heart remained unsaid. For he himself could not speak his deeper secret.’
Eén van de mooiste elementen aan het verhaal is de rol van Almitra en de manier waarop haar liefde voor de profeet haast onmerkbaar oplicht tussen de lijnen. Almitra is een zieneres, die, anders dan de andere mensen, drie keer het woord krijgt om een vraag te stellen. Ze vraagt hem naar liefde, naar huwelijk en naar dood – thema’s die door zoveel schrijvers als centrum van de menselijke betekenis zijn bestudeerd (l’amour et la mort). Gibran maakt geen woorden vuil aan de manier waarop Almitra het vraagt, maar hij noemt haar naam, ook in tegenstelling tot de andere mensen, die enkel bij hun functies worden genoemd. Behalve haar vragen spreekt Almitra als laatste tot Almustafa: ‘Blessed be this day and this place and your spirit that has spoken.’
Zijn rede op het schip krijgt door Almitra’s liefde een extra tragische laag: ‘We wanderers, ever seeking the lonelier way, begin no day where we have ended another day; and no sunrise finds us where sunset left us.’ […] ‘Ay, I knew your joy and your pain, and in your sleep your dreams were my dreams.’ Zo wordt zijn afscheid aan alle mensen ook een afscheid van een geliefde. Wanneer de profeet vertrekt, roepen de mensen op het strand hem toe, maar Almitra kijkt zwijgend het schip na. ‘Only Almitra was silent, gazing after the ship until it had vanished into the mist.’ Dan herinnert ze zijn woorden, maar die zal ik hier niet herhalen, want laatste woorden behoren het boek toe en niet de bespreking. Laat dit stuk de profetie zijn die u naar The Prophet drijft, de luttele zestig pagina’s zijn uw tijd waard.
✎ DE SCHRIJVER
Geboren in Libanon, op zijn twaalfde neemt zijn moeder hem mee naar de Verenigde Staten, maar stuurt hem drie jaar later terug om zijn opleiding te volgen in Beirut. Zwerft door Europa en komt later terecht in New York, waar hij werk publiceert en schilderijen tentoonstelt in galerijen. Hij portretteert onder andere Jung, Yeats, Debussy en Rodin. Schrijft zowel in het Engels als het Arabisch. Mystiek en een romantische rebellie doorkruisen zijn oeuvre.
► VERDICT
In een cynische bui net te zalvend om tot de grote literatuur gerekend te worden, maar op zichzelf een klein juweel, zo gebalanceerd dat het als zakbijbel kan dienen voor ieder die verliefd is geworden op het leven en de aarde.
door Ana
Waarom is het goed 